Tak. Silnik 1.9 TDI o mocy 110 KM, między innymi w wersjach AFN i AVG, był fabrycznie wyposażany w koło dwumasowe (DKZ). Jego zadaniem jest tłumienie drgań skrętnych generowanych przez wysokoprężny silnik i ograniczenie ich przenoszenia na skrzynię biegów oraz pozostałe elementy układu napędowego.
Dlaczego stosowano koło dwumasowe?
Koło dwumasowe składa się z dwóch współpracujących mas połączonych układem sprężyn i tłumików. Dzięki temu łagodzi impulsy momentu obrotowego, szczególnie podczas uruchamiania i gaszenia silnika, ruszania oraz jazdy przy niskich obrotach.
W 1.9 TDI 110 KM jest to element eksploatacyjny. Jego obecność nie oznacza wady konstrukcyjnej, ale po dużym przebiegu lub przy niekorzystnym stylu jazdy może dojść do zużycia mechanizmu tłumiącego.
Objawy zużycia dwumasy
Sam fakt, że samochód ma 1.9 TDI 110 KM, nie oznacza konieczności wymiany koła. O jego stanie decydują objawy oraz pomiary wykonane podczas oględzin. Typowe sygnały zużycia to:
- Drgania wyczuwalne na biegu jałowym.
- Stuki lub metaliczne uderzenia podczas uruchamiania i gaszenia silnika.
- Chrobotanie z okolic skrzyni biegów, które cichnie po wciśnięciu pedału sprzęgła.
- Szarpnięcia podczas ruszania albo przy zmianie obciążenia silnika.
Żaden z tych objawów nie przesądza jednak samodzielnie o awarii dwumasy. Podobne dźwięki lub drgania mogą powodować także łożysko oporowe, zużyte sprzęgło, poduszki silnika albo elementy układu wydechowego. Stanu koła dwumasowego nie da się wiarygodnie sprawdzić „na oko” bez demontażu skrzyni biegów. Podczas oględzin używanego auta można ocenić objawy, ale pewna weryfikacja wymaga dostępu do zespołu sprzęgła i koła.
Dwumasa czy jednomas?
Wymiana fabrycznego DKZ na sztywne koło jednomasowe (JKZ) jest możliwa w niektórych konfiguracjach, ale oznacza zmianę charakterystyki pracy układu napędowego. Nie jest to zwykła wymiana zużytej części na identyczny zamiennik. Zestaw musi być dopasowany do konkretnego silnika, skrzyni biegów i sprzęgła.
| Cecha | Koło dwumasowe | Koło jednomasowe |
|---|---|---|
| Komfort pracy | Lepsze tłumienie drgań i łagodniejsze ruszanie | Możliwe większe drgania, hałas i szarpanie |
| Koszt | Zwykle wyższy koszt części i wymiany | Najczęściej niższy koszt zestawu |
| Trwałość | Element bardziej złożony, podatny na zużycie | Prostsza konstrukcja, ale nie zawsze lepsza dla całego układu |
| Wpływ na napęd | Ogranicza obciążenia skrzyni biegów i tłumi drgania skrętne | Przenosi więcej drgań na skrzynię, sprzęgło i mocowania |
Jednomas może mieć sens w konkretnym zastosowaniu, na przykład gdy priorytetem jest prostsza konstrukcja albo niższy koszt naprawy. Trzeba jednak liczyć się z inną kulturą pracy silnika. Nie każdy zestaw konwersyjny daje taki sam efekt, dlatego dobór części powinien opierać się na katalogu producenta, kodzie silnika i numerze skrzyni biegów.
Jeżeli samochód pracuje poprawnie, nie ma powodu wymieniać sprawnej dwumasy tylko dlatego, że jest ona droższa od jednomasy. Gdy pojawiają się objawy zużycia, najlepiej ocenić cały układ, a nie wymieniać przypadkowo samą tarczę sprzęgła. Najczęściej stosuje się kompletny zestaw obejmujący sprzęgło, docisk, łożysko oraz koło dwumasowe, dobrany do konkretnej wersji auta.
W przypadku 1.9 TDI 110 KM odpowiedź pozostaje jasna: fabrycznie zastosowano dwumasę. Jeśli silnik i układ napędowy działają bez niepokojących objawów, nie ma potrzeby ingerencji. Przy hałasach, drganiach lub szarpaniu diagnozę powinien wykonać warsztat, zanim zostanie podjęta decyzja o wymianie albo konwersji na jednomas.
