Katalizator znajduje się w układzie wydechowym, zwykle w przedniej części samochodu, w okolicy przedniej osi. W silniku benzynowym jest najczęściej tuż za kolektorem wydechowym albo turbosprężarką, między silnikiem a tłumikiem środkowym. W wielu modelach występuje też drugi katalizator umieszczony pod podłogą.

Dlaczego katalizator znajduje się blisko silnika?

Katalizator działa dopiero po rozgrzaniu. W zależności od konstrukcji i warunków pracy osiąga temperaturę roboczą od około 250°C, a pełna skuteczność reakcji zachodzi zwykle przy kilkuset stopniach. Optymalny zakres podawany dla wielu konstrukcji to około 400–800°C.

Umieszczenie go blisko kolektora wydechowego lub turbiny skraca drogę spalin i przyspiesza nagrzewanie po uruchomieniu zimnego silnika. Zbyt daleko położony element przez dłuższy czas pozostawałby niedogrzany, szczególnie podczas krótkich tras.

Patrząc pod samochód, szukaj elementu o kilku charakterystycznych cechach:

  • Poszerzona puszka wstawiona w rurę wydechową, zwykle lekko spłaszczona lub walcowata.
  • Osłona termiczna wykonana z metalowej blachy, która ogranicza przenoszenie wysokiej temperatury na podwozie.
  • Sondy lambda wkręcone w rurę przed katalizatorem i za nim, szczególnie w silnikach benzynowych.
  • Położenie między kolektorem wydechowym a dalszą częścią układu, nieopodal tłumika środkowego.

Katalizator można pomylić z tłumikiem, ale jego położenie jest zwykle bliższe silnikowi, a obudowa często ma dodatkową osłonę. W środku znajduje się wkład z drobnymi kanalikami, a nie komory typowe dla tłumika.

Gdzie jest katalizator w zależności od silnika?

Dokładne położenie zależy od konstrukcji jednostki napędowej, obecności turbodoładowania oraz liczby zastosowanych elementów oczyszczania spalin. Najczęstsze układy przedstawia tabela:

Typ silnika Typowa lokalizacja Uwagi
Benzynowy Przy kolektorze wydechowym, za kolektorem lub za turbosprężarką W wielu samochodach występuje także drugi katalizator pod podłogą, przed tłumikiem środkowym.
Diesla Zwykle za turbosprężarką, w przedniej części układu wydechowego Katalizator utleniający często znajduje się w jednej obudowie z filtrem DPF, ale jest od niego innym elementem.
Silnik widlasty Przy każdym rzędzie cylindrów, blisko odpowiedniego kolektora Często stosuje się dwa katalizatory, po jednym dla każdego rzędu cylindrów.

W silniku Diesla katalizator może wyglądać jak większa wspólna puszka z filtrem cząstek stałych. Nie oznacza to, że oba elementy pełnią tę samą funkcję. Katalizator zmienia skład chemiczny spalin, natomiast DPF zatrzymuje sadzę.

Jak bezpiecznie sprawdzić jego położenie?

Do oględzin najlepiej użyć latarki i spojrzeć pod samochód od strony silnika, prowadząc wzrok wzdłuż rury wydechowej. Nie trzeba demontować żadnej części, aby rozpoznać typową obudowę katalizatora.

Ekspert radzi: nie dotykaj elementów układu wydechowego bezpośrednio po jeździe. Katalizator może być bardzo gorący nawet wtedy, gdy samochód stoi już z wyłączonym silnikiem.

Przed sprawdzeniem odczekaj, aż samochód całkowicie ostygnie. Jeśli musisz zajrzeć pod podwozie, ustaw auto na stabilnych najazdach lub podporach. Sam podnośnik warsztatowy nie powinien być jedynym zabezpieczeniem podczas pracy pod pojazdem.

Nie wchodź pod samochód stojący wyłącznie na fabrycznym podnośniku. Jeśli nie masz pewności, czy oglądany element jest katalizatorem, nie odkręcaj go i nie próbuj rozcinać obudowy. Przy diagnostyce pomocne mogą być oględziny sond lambda oraz odczyt błędów, na przykład P0420, ale sam kod nie przesądza jeszcze o uszkodzeniu wkładu.

Najprościej szukać szerokiej, metalowej części rury wydechowej umieszczonej blisko silnika. W benzynie będzie to zazwyczaj okolica kolektora lub turbiny, w dieslu często wspólna obudowa z DPF-em, a w silniku widlastym mogą występować dwa osobne katalizatory.