Filtr oleju wymienia się przy każdej wymianie oleju silnikowego. Te dwa elementy tworzą jeden interwał serwisowy. Wymiana samego filtra w połowie przebiegu między serwisami zwykle nie przynosi korzyści, ponieważ filtr zatrzymuje głównie cząstki stałe, a nie usuwa chemicznych produktów starzenia oleju.
Dlaczego filtr oleju wymienia się razem z olejem?
Filtr pracuje przez cały okres między wymianami. Zatrzymuje część zanieczyszczeń krążących w układzie smarowania, dlatego po zakończeniu interwału zawiera osady i drobiny wyłapane z oleju. Nie oznacza to, że zawsze jest zatkany, ale jego materiał filtracyjny ma już za sobą pełny cykl pracy.
Pozostawienie starego wkładu przy zalaniu świeżego oleju jest błędem z kilku powodów:
- Filtr jest nasycony zanieczyszczeniami zgromadzonymi podczas poprzedniego interwału.
- Świeży olej przepływa przez element, w którym pozostały osady i resztki starego środka smarnego.
- Materiał filtracyjny może z czasem stawiać większy opór przepływu, choć sam wygląd filtra nie pozwala wiarygodnie ocenić jego stanu.
- Wymiana oleju bez filtra nie zapewnia pełnego serwisu układu smarowania.
Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że filtr trzeba wymieniać kilka razy w czasie jednego interwału. Jeśli olej i filtr zostały dobrane prawidłowo, a silnik jest sprawny, standardową zasadą pozostaje wymiana obu elementów w tym samym terminie.
Czy warto wymieniać filtr częściej niż olej?
W większości samochodów nie ma technicznego uzasadnienia dla wymiany filtra na przykład w połowie interwału olejowego. Taki zabieg może ograniczyć ilość zanieczyszczeń zatrzymanych w filtrze, ale nie odnowi oleju. W czasie pracy środek smarny starzeje się, utlenia, może mieszać się z paliwem i wilgocią oraz przenosić produkty spalania. Filtr nie usuwa tych procesów ani nie przywraca olejowi pierwotnych właściwości.
Ważną rolę odgrywa tu zawór by-pass, czyli zawór obejściowy. Otwiera się, gdy przepływ przez materiał filtracyjny napotyka zbyt duży opór. Dzieje się tak między innymi przy zimnym rozruchu, kiedy olej ma większą lepkość, albo przy dużym zapotrzebowaniu na przepływ. Wtedy część oleju omija materiał filtracyjny, aby układ nadal otrzymywał odpowiednią ilość środka smarnego.
To rozwiązanie jest celowe. Dla silnika ważniejsze jest utrzymanie przepływu i smarowania niż zatrzymanie wszystkich cząstek za wszelką cenę. Dlatego nawet nowy filtr nie gwarantuje, że cały olej będzie filtrowany w każdych warunkach. Czystszy filtr nie oznacza też chemicznie świeższego oleju.
Poniższa tabela porządkuje najczęstsze nieporozumienia:
| Mit | Fakt | Wyjaśnienie techniczne |
|---|---|---|
| Filtr oczyszcza olej z sadzy i szlamu | Filtr zatrzymuje przede wszystkim wybrane cząstki stałe | Nie usuwa produktów utleniania, paliwa ani wilgoci rozpuszczonych lub zawieszonych w oleju. |
| Częstsza wymiana filtra oznacza czystszy olej | Nowy filtr nie przywraca olejowi właściwości | O trwałości środka smarnego decydują między innymi czas pracy, temperatura, paliwo i produkty spalania. |
| Zawór by-pass oznacza awarię filtra | Zawór jest elementem przewidzianym w konstrukcji układu | Może otworzyć się przy gęstym oleju lub zbyt dużym oporze, aby nie przerwać smarowania silnika. |
Wymiana filtra w połowie interwału może mieć sens tylko w nietypowej sytuacji określonej przez producenta lub przy konkretnym problemie z układem smarowania. Nie jest jednak uniwersalnym sposobem na wydłużenie życia silnika. Jeśli celem jest ograniczenie skutków trudnej eksploatacji, lepiej skrócić cały interwał wymiany oleju i filtra.
Kiedy skrócić interwał oleju i filtra?
Podstawą są zalecenia producenta samochodu, ale warunki użytkowania mogą uzasadniać wcześniejszy serwis. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których olej często nie osiąga temperatury roboczej albo silnik pracuje pod dużym obciążeniem:
- Jazda miejska z częstym zatrzymywaniem i długą pracą na biegu jałowym.
- Krótkie odcinki, podczas których silnik nie zdąży się rozgrzać, co sprzyja gromadzeniu kondensacji i paliwa w oleju.
- Silniki z instalacją LPG, jeśli producent przewiduje dla nich inny lub krótszy harmonogram obsługi.
- Wysokie obciążenia, takie jak jazda sportowa, holowanie przyczepy albo regularna jazda z wysokimi obrotami.
W takich warunkach skraca się interwał całego pakietu, czyli oleju i filtra. Nie ma sensu pozostawiać tego samego oleju na dłużej tylko dlatego, że filtr został wymieniony wcześniej.
Jaki filtr oleju wybrać?
Sam wygląd filtra nie wystarcza do oceny jego przydatności. Przy doborze liczą się między innymi wymiary, przepływ oraz parametry zaworu by-pass. Podobny gwint i obudowa nie gwarantują zamienności. Niewłaściwe ciśnienie otwarcia zaworu może zmienić sposób pracy układu smarowania.
Filtr należy dobierać według specyfikacji konkretnego silnika i zaleceń producenta pojazdu. Przy każdej wymianie oleju powinien zostać zamontowany nowy, zgodny element.
Najprostsza zasada jest zarazem właściwa: wymieniaj filtr oleju razem z olejem, a przy ciężkiej eksploatacji skracaj interwał obu elementów, nie wymieniaj samego filtra częściej.
